پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
49
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
در آنها ماهى كم صيد مىشود و يا اصلا نمىشود . بهعلاوه دريا از اصفهان دور است ؛ زيرا مديترانه قريب شصت روز كاروان و درياى فارس در هرمز سى روز و درياچه خزر كه نزديكترين درياهاست ، بيست روز با اصفهان فاصله دارند . فعلا ماهى نمك سود درياى خزر را مىخوريم ، كه بسيار لذيذ است ، يا شايد به علت اينكه امكان ديگرى وجود ندارد ، در نظر من چنين مىآيد . موقعى كه از لحاظ مذهبى خوردن گوشت دام مجاز شود ؛ بايد بگويم كه وضع ما از هر حيث رضايتبخش خواهد شد ؛ زيرا انواع و اقسام گوشت در اينجا پيدا مىشود . در اصفهان كه گرانترين قسمت ايران است ، در مقابل يك پياستر سلطنتى اسپانى كه پول مطلوب مشرقزمينىهاست ، مىتوان پنج الى شش مرغ بسيار خوب خريدارى كرد ؛ ولى در طول راه محلهايى بود كه با يك پياستر و ربع آن ، تمام افراد كاروان مىتوانستند غذا بخورند و اين موضوع در ايتاليا اصلا قابل تصور هم نيست . در مورد ميوه بگويم كه هنوز تا يك ماه ديگر مىتوانيم از خربزههاى عالى اصفهان بخوريم . نمىدانم اينها را موقع چيدن ديگر خربزهها مىچينند و با دقت و روش مخصوصى مواظبت مىكنند ، يا اينكه ديرتر مىكارند و ديرتر به عمل مىآورند و از تخم مخصوصى به وجود مىآيند و يا شايد هم در اثر خوبى هوا يا خشكى زمين است كه خربزه را روى آن قرار مىدهند ؛ ولى به هر حال بايد بگويم كه در تمام طول زمستان اين نوع خربزه وجود دارد و مزهء آن نيز فوقالعاده خوشآيند است « 1 » . ايرانيان آغاز بهار را كه ابتداى سال شمسى است ، نوروز مىگويند و فرا رسيدن آن را جشن مىگيرند . اين جشن عبارت است از : عيدى دادن زيردستان به بزرگترها - به اين مناسبت شاه نه تنها از تمام وزرا ، بلكه از سراسر مملكت ، هدايايى دريافت مىكند - و پوشيدن لباس نو و خوردن و نوشيدن و گردش در خارج شهر . معمولا هر كس از نوروز به بعد ، براى خود روزى را انتخاب مىكند و طى آن به گردش و تفريح مىپردازد . بانيانهاى هندى نيز عينا همين كارها را مىكنند و در كاروانسراهاى محل اقامت خود ، زير چادرها تا سحرگاه بيدار مانده و شب را به شادى و طرب به صبح مىرسانند ، اما گمان نمىكنم در اينجا روز اول سال با سالنماى ما و حتى با سالنماى ايرانى كه از لحاظ بروج اختلافى با تقويم ما ندارد ( و اگر هم داشته باشد ، خيلى جزئى است ) ، منطبق باشد و در اين مورد موقعى كه خوب اطلاع حاصل كردم ، توضيحات
--> ( 1 ) . نويسنده در اينجا به تشريح ادويهجات مختلفى از قبيل هل و بيدمشك و غيره كه نمونهء آن را به ضميمهء نامهء خود فرستاده است ، مىپردازد كه ترجمهء آن زايد به نظر رسيد . - م .